دیپلماسی گفتمانی: تعامل سیاست، فرهنگ و ارتباطات

قیمت ۳۳,۰۰۰ تومان

معرفی اجمالی محصول دیپلماسی گفتمانی: تعامل سیاست، فرهنگ و ارتباطات

دیپلماسی گفتمانی تعامل سياست، فرهنگ و ارتباطات دکتر حسن بشير ۱۳۹۵  فهرست خلاصه مطالب فهرست تفصیلی مطالب فهرست نمودارها فهرست جدولها سخن ناشر مقدمۀ مؤلف منابع نمایه  فهرست تفصیلی مطالب مقدمه مؤلف بخش اول: تعامل همگرا؛ چارچوب نظری و مفهومی   فصل اول: تعامل همگرا میان سیاست، فرهنگ و ارتباطات مقدمه معناشناسی همگرایی همگرایی ارتباطی و رسانه ای همگرايي در دنياي جديد مدل همگرایی سیاست و فرهنگ فرهنگ سیاسی سیاست فرهنگی روابط بین المللی فرهنگی جمع بندی     فصل دوم: نظریة سازنده گرایی: پایه ای برای تعامل مقدمه مؤلفه‌ها و مفاهيم اصلي در نظرية سازنده‌گرايي انواع سازه‌انگاري ۱.سازه‌انگاري شناختي ۲. سازه‌انگاري افراطي ۳. سازه‌انگاري اجتماعي جمع بندی   فصل سوم: مفهوم و الگوهاي تعامل سياست و فرهنگ  مقدمه فرهنگی […]

دیپلماسی گفتمانی

تعامل سياست، فرهنگ و ارتباطات

دکتر حسن بشير ۱۳۹۵

 فهرست خلاصه مطالب

فهرست تفصیلی مطالب

فهرست نمودارها

فهرست جدولها

سخن ناشر

مقدمۀ مؤلف

منابع

نمایه
 فهرست تفصیلی مطالب

مقدمه مؤلف

بخش اول: تعامل همگرا؛ چارچوب نظری و مفهومی

 

فصل اول: تعامل همگرا میان سیاست، فرهنگ و ارتباطات

مقدمه

معناشناسی همگرایی

همگرایی ارتباطی و رسانه ای

همگرايي در دنياي جديد

مدل همگرایی سیاست و فرهنگ

فرهنگ سیاسی

سیاست فرهنگی

روابط بین المللی فرهنگی

جمع بندی

 

 

فصل دوم: نظریة سازنده گرایی: پایه ای برای تعامل

مقدمه

مؤلفه‌ها و مفاهيم اصلي در نظرية سازنده‌گرايي

انواع سازه‌انگاري

۱.سازه‌انگاري شناختي

۲. سازه‌انگاري افراطي

۳. سازه‌انگاري اجتماعي

جمع بندی

 

فصل سوم: مفهوم و الگوهاي تعامل سياست و فرهنگ 

مقدمه

فرهنگی شدن سیاست

فرهنگ تعارض و تخالف

فرهنگ تفاهم

مفهوم تعامل

اسباب و شرايط تعامل

  1. توازن کلي
  2. کنشمندي، کنش‌پذيري و قدرت بر عکس‌العمل
  3. داشتن ارزش عقلي
  4. وحدت
  5. اختلاف

جهاني‌شدن و تعامل

حوزه‌هاي تأثيرپذير در عصر جهاني شدن

الگوهاي تعامل دين و دولت

  1. حصر منطقي
  2. طبقه‌بندي «دووجهي»
  3. الگوي دووجهي «اسميت»
  4. الگوي پنج‌ وجهي «پانيکار»
  5. الگوي سه ‌وجهي «وبري»

الگوهاي تعامل دين و دولت در «ايران اسلامي»

  1. «قيصر ـ پاپيسم»
  2. اِراستيانيسم
  3. تقابل
  4. روحاني‌سالاري
  5. دين‌سالاري

جمع بندی

 

 

بخش دوم: دیپلماسی های گفتمانی، عمومی، رسانه ای و فرهنگی

 

فصل چهارم: دیپلماسی گفتمانی: پیوند گفتمانی سیاست؛ فرهنگ و ارتباطات

مقدمه

نقش زبان در دیپلماسی گفتمانی

   زبان به مثابه ارتباط

 

زبان شناسی کاربردی و دیپلماسی گفتمانی

توانش ارتباطی و دیپلماسی گفتمانی

۱-توانش زبان شناختی

۲-توانش کاربرد شناختی

۳-توانش گفتمانی

۴-توانش راهبردی

۵-روانیِ کلام

جوامع گفتمانی  و دیپلماسی گفتمانی

آستانه گفتمانی و دیپلماسی گفتمانی

نظريه مديريت اضطراب/عدم قطعيت

عوامل/علل سطحي نظريه ي مديريت اضطراب/ عدم

قطعيت در سازگاري ميان فرهنگي:

مفهوم/ برداشت از خويشتن، خودشناسي

                       انگيزش به تعامل با ميزبانان

تعاملات اخلاقي با ميزبانان

تاثیر اضطراب/عدم قطعیت در ارتباطات موثر

آستانه گفتمانی و سازگاری گفتمانی

   آستانه گفتمانی و همگرایی ارتباطی

جمع بندی

 

فصل پنجم: دیپلماسی عمومی: پیوند قدرت سیاسی و قدرت مردمی

مقدمه

تفاوت دیپلماسی قدیم و نوین (عمومی)

رویکردهای اساسی در دیپلماسی عمومی

حوزه های تعاملی دیپلماسی

مؤلفه های بین المللی در عصر دیپلماسی

حوزه های فعال سازی دیپلماسی عمومی

رویکردهای عملیاتی دیپلماسی عمومی

جمع بندی

 

فصل ششم: دیپلماسی رسانه ای: پیوند قدرت سیاسی و قدرت رسانه ای 

مقدمه

بسترسازی بحث

اهداف سیاست خارجی

دیپلماسی رسانه ای

الف- حوزه مفهومی

  • دیپلماسی رسانه ای: مفهوم سازی
  • جمع بندی تعاریف دیپلماسی رسانه ای

ب- حوزه نظری

اول: نظریه رویدادهای رسانه ای

دوم- نظریه تأثیر سی ان ان

ج- حوزه کارکردی

رابطه متقابل رسانه و سیاست

اول- تاثیر رسانه در سیاست

بررسی و ارزیابی مدل اول

    بررسی و ارزیابی مدل دوم

دوم- تاثیر سیاست بر رسانه ها

 

الف- نظریه تولید موافقت

ب-نظريه توليد موافقت براي مقامات اجرايي

ج-نظريه توليد موافقت براي نخبگان

جمع بندی

 

فصل هفتم: دیپلماسی فرهنگی: پیوند قدرت سیاسی و قدرت فرهنگی 

مقدمه

مبانی دیپلماسی فرهنگی

تعریف پیشنهادی دیپلماسی فرهنگی

ویژگی های دیپلماسی فرهنگی

اهداف دیپلماسی فرهنگی

 

جمع بندی

 

بخش سوم: دیپلماسی گفتمانی در حوزه های بین المللی

 

فصل هشتم: مذاکره بین المللی: تعامل سیاست با ارتباطات میان فرهنگی

مقدمه

تعريف مفاهيم

۱-فرهنگ

۲-ارتباطات ميان‌فرهنگي

تعامل فرهنگ و روابط بین الملل

۱-مذاکره

۱-۱- نگر‌ش‌هاي مختلف به مذاکره

فرهنگ و مذاکره

سطوح و مؤلفه های تعامل فرهنگ و سیاست در مذاکره

۱-فرهنگ سياسي

۲-فرهنگ راهبردي

۳-زبان

۵-آداب و تشريفات

۶-انگاره‌ها

۷-هويت

تأثير فرهنگ ايراني بر مذاکرات: مطالعه موردي

جمع بندی

 

فصل نهم: گفتمان فرهنگی، روابط بین الملل و ارتباطات بین الملل

مقدمه

تعریف مفاهیم

۱-گفتمان

۲-ارتباطات بین الملل

۳-کنش

بررسی مدل پیشنهادی

اولین مرحله

دومین مرحله

سومین مرحله

چهارمین مرحله

پنجمین مرحله

ششمین مرحله

هفتمین و آخرین مرحله

ترسیم مدل پیشنهادی

توضیح مدل

جمع بندی

 

بخش چهارم: دیپلماسی گفتمانی در حوزه آموزش و دین

 

فصل دهم: دیپلماسی گفتمانی در بازنمایی ملت ها، جوامع و کشورهای جهان در کتاب های درسی ایران

 

مقدمه

گفتمان، بازنمایی و ایدئولوژی

آموزش و فرهنگ

ارتباطات بین فرهنگی و حساسیت های بین فرهنگی

قانون اساسی به مثابه خط مشی سیاسی، آموزشی و فرهنگ سازی جامعه

چارچوب روشی تحلیل

گفتمان های غالب فرهنگی-سیاسی در نظام آموزشی کشور در سطوح راهنمایی و دبیرستان در رشته انسانی

۱- گفتمان حمايت از فلسطين

۲- گفتمان استعمار ستيزي و توطئه گرايي غرب

۳- گفتمان خصومت آمريكا عليه ايران

۴- گفتمان زیباگرایی ملت ها و جوامع جهان

۵- گفتمان تیره نمایی

۶- گفتمان تبيين جغرافيايي و اجتماعي  كشورها و مناطق جهان

۷- گفتمان حمايت از محرومين

جمع بندی

 

فصل یازدهم: دیپلماسی گفتمانی در گفتمان ديني کتاب هاي درسي ایران

مقدمه

۱-آموزش و فرهنگ

نظريه گلدمن و الگوي آموزشي

۲-گفتمان، بازنمایی و ایدئولوژی

چارچوب روشی

گفتمان های غالب ديني در نظام آموزشی کشور در سطوح راهنمایی، دبیرستان و پيش دانشگاهي در رشته انسانی

  • گفتمان اسلام محوري
  • گفتان اديان الهي و غير الهي
  • گفتمان تاکيد بر تحريف اديان و برتري و ناب بودن اسلام
  • گفتمان همزيستي اديان
  • گفتمان وحدت و تعامل مسلمانان جهان
  • گفتمان تقابل و اختلاف اديان و پيروان آنها
  • گفتمان اسلام محوري
  • گفتان اديان الهي و غير الهي
  • گفتمان تاکيد بر تحريف اديان و برتري و ناب بودن اسلام
  • گفتمان همزيستي اديان
  • گفتمان وحدت و تعامل مسلمانان جهان
  • گفتمان تقابل و اختلاف اديان و پيروان آنها

جمع بندي کليه محورهاي گفتماني سه مقطع تحصيلي

تحليل جداول و نمودارهاي به دست آمده

جمع بندی

 

 

 

بخش پنجم: دیپلماسی گفتمانی و مدلهای تعامل سیاست، فرهنگ و ارتباطات در ج. ا. ا.

 

فصل دوازدهم: دیپلماسی گفتمانی خاورمیانه ای ج. ا. ا.

مقدمه

چارچوب نظری

الف- نقش زبان در شکل گیری گفتمانها

ب- نظریه سازنده گرایی و تعامل گفتمانهای ملی با گفتمانهای فراملی

ب-۱- اعتماد متقابل

ب-۲- تفاهم متقابل

ب-۳- توانایی متقابل

ج- نقش دیپلماسی فرهنگی- ارتباطی بجای دیپلماسی سیاسی- نظامی

د- رابطه سیاست داخلی (ملی) با سیاست خارجی (بین المللی)

یکم- فرهنگ سلطه

دوم- فرهنگ تعارض

سوم- فرهنگ گفت و گو

چهارم- فرهنگ همکاری

خاورمیانه و گفتمان ایرانی

الف- گفتمان ایرانی-خاورمیانه ای قبل از انقلاب اسلامی

الف-۱- گفتمان سلطه منطقه ای و وابستگی فرامنطقه ای

الف-۲- گفتمان برتری نژادی و هویت تاریخی

الف-۳- گفتمان رهبری منطقه ای و احیای

امپراتوری ایرانی

الف-۴- گفتمان ملت باوری و شیعه باوری

  • گفتمان ایرانی- خاورمیانه ای بعد از انقلاب اسلامی

ب-۱- گفتمان  استقلال گرایی و نفی سلطه منطقه ای و بین المللی

ب-۲- گفتمان اسلام گرایی و نفی برتری قومی و نژادی

ب-۳- گفتمان همکاری و تعامل بر پایه اعتماد متقابل، تفاهم متقابل و توانائی متقابل.

ب-۴- گفتمان وحدت گرایی و انسجام اسلامی و طرد فرقه گرایی و قومیت محوری.

ب-۵- گفتمان حمایت قاطع از جنبش فلسطین و محو اسرائیل

ب-۶- گفتمان طرد نیروهای خارجی از منطقه

تحلیل گفتمان ایرانی- خاورمیانه ای با توجه به چارچوب نظری

اول- زبان انقلاب

دوم- سازنده گرایی و  گفتمان ایرانی

الف- سطح مفهومی

ب- سطح تشکیلاتی

ج- سطح ارتباطی

سوم- ارتباطات میان فرهنگی و نقش دیپلماسی عمومی

چهارم- فرهنگی شدن سیاست خارجی

۵-گفتمان جامع ملی و فراملی با تاکید بر گفتمان منطقه

ای ایران

۱- ابعاد گفتمان ملی ایران

۱-۱- سیاسی

۱-۲- فرهنگی

۱-۳- دینی

۱-۴- امنیتی

۱-۵- نظامی

۲- ابعاد گفتمان منطقه ای ایران

۲-۱- سیاسی

۲-۲- فرهنگی

۲-۳- دینی

۲-۴- امنیتی

۲-۵- نظامی

۳- ابعاد گفتمان بین المللی ایران

۳-۱- سیاسی

۳-۲- فرهنگی

۳-۳- دینی

۳-۴- امنیتی

۳-۵- نظامی

جمع بندی

 

فصل سیزدهم: مدلهای تعامل همگرا در روابط سیاسی، فرهنگی و ارتباطی ج. ا. ا.

 

مقدمه

الگوهاي تعامل

سطوح تحقق اعتماد، تفاهم و توانايي

اعتماد متقابل

تفاهم متقابل

توانايي متقابل

نقش هویت،‌ منافع و پیشرفت

تعامل متوازن در ساختارهای دولتی و مردمی

تعامل تشکیلات دینی و سیاست خارجی

  1. با سازماندهي اعضا
  2. با طراحی برنامه های گوناگون
  3. با ارائه خدمات گوناگون

جمع بندی

 

 

فصل چهاردهم: موانع تعامل سیاست، فرهنگ و ارتباطات در جمهوری اسلامی ایران

 

مقدمه

دیدگاهها و رویکردها در حوزه تعامل سیاست و فرهنگ

رویکردهای اساسی در حوزه تعامل

محورها و دال های اساسی دیدگاهها

موانع تعامل سیاست و فرهنگ

پرونده هسته ای و ارزیابی شیوه تعامل قبل از برجام

پرونده هسته ای و ارزیابی شیوه تعامل در مرحله برجام

جمع بندی

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها

نمودار شماره (۱):‌ دو مرحله جریان اطلاعات

نمودار شماره (۲):‌ جریان بین المللی اطلاعات

نمودار شماره (۳): دو مرحله  جریان گفتمانی

نمودار شماره (۴): رابطه سیاست و فرهنگ

نمودار شماره (۵): مدل تعاملی فرهنگ و سیاست

نمودار شماره (۶):‌ رابطه فرایندی سیاست و فرهنگ در روابط فرهنگی

نمودار شماره (۷): مناسبات تعاملی دین و سیاست

نمودار شماره (۸):مدل الگوي چهاروجهي وبر ـ رابرتسون

نمودار شماره (۹): مؤلفه های توانش ارتباطی

نمودار شماره (۱۰):‌ مفاهیم مؤثر در نظریه مدیریت اضطراب/ عدم قطعیت

نمودار شماره (۱۱): عوامل بنیادی و عوامل سطحی موثر در فرايند تحصیل آگاهی و ایجاد سازگاری

نمودار شماره (۱۲): عوامل بنیادی و عوامل سطحی موثر در فرايند تحصیل آگاهی و ایجاد سازگاری گفتمانی

نمودار شماره (۱۳): عوامل بنیادی و عوامل سطحی موثر در فرایند شناخت و تحقق گفتمان برای ایجاد همگرایی ارتباطی

نمودار شماره (۱۴): حوزه های تعامل در دیپلماسی عمومی

نمودار شماره (۱۵): رویکردهای اساسی در سیاست خارجی نوین و دیپلماسی عمومی

نمودار شماره (۱۶): ابعاد روابط بین المللی

نمودار شماره (۱۷): مؤلفه های محیط بین المللی «ما قبل دیپلماسی عمومی»

نمودار شماره (۱۸): حوزهای تعاملی دیپلماسی

نمودار شماره (۱۹): حوزه های دیپلماسی عمومی

نمودار شماره (۲۰): مؤلفه های محیط بین المللی در عصر دیپلماسی عمومی

نمودار شماره (۲۱): حوزه های فعال سازی دیپلماسی عمومی

نمودار شماره (۲۲): رویکردهای عملیاتی دیپلماسی عمومی

نمودار شماره (۲۳): رابطه دیپلماسی عمومی و رسانه ای و تقسیمات آن

نمودار شماره (۲۴): اهداف سیاست خارجی

نمودار شماره (۲۵): رویکردهای تاثیر رسانه بر مخاطبان

نمودار شماره (۲۶): نفوذ رسانه ای و رابطه آن با کاهش نتیجه سیاسی

نمودار شماره (۲۷):‌ مدل اول:‌ رویکردهای اطلاع رسانی از رویداهای سیاسی

نمودار شماره (۲۸):‌ مدل دوم:‌ کاربرد رسانه ها در سیاست خارجی

نمودار شماره (۲۹):‌ عناصر مؤثر در دیپلماسی فرهنگی

نمودار شماره (۳۰): دیپلماسی عمومی در حوزه فرهنگ و اهدف آن

نمودار شماره (۳۱): مدل پیشنهادی تبدیل شدن گفتمان به کنشهای ارتباطات بین الملل

نمودار شماره (۳۲): محورهاي گفتمان ديني در کتاب هاي راهنمايي

نمودار شماره (۳۳): محورهاي گفتمان ديني در کتاب هاي دبيرستاني

نمودار شماره (۳۴): محورهاي گفتمان ديني در کتاب هاي پيش دانشگاهي

نمودار شماره (۳۵): هرم ارتباطات دیپلماسی عمومی

نمودار شماره (۳۶): الگوی ساده تعامل میان گفتمان ملی (داخلی) و گفتمان منطقه ای (خارجی) در زمینه های سیاسی، فرهنگی، دینی و امنیتی- نظامی

نمودار شماره (۳۷): چارچوب مفهومی نظامهای سیاسی ایستن

نمودار شماره (۳۸) بهره برداری از مدل چهارچوبهای نظام سیاسی ایستُن برای تبیین تعامل عوامل ملی و فراملی در فرآیند ورودیها و خروجیها

نمودار شماره (۳۹): الگوی نزدیک سازی مفهومی تعامل منطقه ایران با محور و عوامل موثر دیگر

نمودار شماره (۴۰): ساختارها و عوامل دولتي و مردمي

نمودار شماره (۴۱): چرخه تأثير‌گذاري اصول تعامل

نمودار شماره (۴۲): الگوي ساده تعامل ساختارهاي سازماني دولتي و مردمي در زمينه‌هاي سياسي و فرهنگي

نمودار شماره (۴۳): چارچوب مفهومي نظام‌هاي سياسي

نمودار شماره (۴۴): بهره‌برداري از مدل چارچوب‌هاي نظام سياسي براي تبيين تعامل دولتي و مردمي

نمودار شماره (۴۵): الگوي ساده تعامل سياسي و فرهنگي ساختارهاي دولتي و مردمي

نمودار شماره (۴۶): حالت‌هاي غيرمتعادل يا منفي گرايش‌هاي تعاملي سياسي و فرهنگي دولت و مردم

نمودار شماره (۴۷): تعامل متوازن و همگراي ساختارهاي دولتي و مردمي

نمودار شماره (۴۸): حالت تعاملي همگراي کامل ميان ساختارها و عوامل دولتي و مردمي در زمينه‌هاي سياسي و فرهنگي

نمودار شماره (۴۹):‌ حوزه های مفصل بندی شده حول دال مرکزی تعامل

نمودار شماره (۵۰): مساحت تقريبي فعاليت دولتي و مردمي با پرونده هسته‌اي و فضاي آزاد براي فعاليت‌هاي دولتي و مردمي

 

فهرست جدولها

 

جدول شماره (۱): ترکیب فرهنگ های سیاسی

جدول شماره (۲): تفاوت دیپلماسی قدیم و نوین (عمومی)

جدول شماره (۳): مقایسه دیپلماسی سنتی و نوین

جدول شماره (۴): مقایسة مدل های دیپلماسی عمومی، دیپلماسی رسانه ای و دیپلماسی میانجیگری رسانه ای

جدول شماره (۵): جمع بندی تعاریف دیپلماسی رسانه ای

جدول شماره (۶): بقیه جمع بندی تعاریف دیپلماسی رسانه ای

جدول شماره (۷): درجه تاثیرگذاری رسانه ها

جدول شماره (۸): مقایسه مدلهای دیپلماسی سری، دیپلماسی پشت درهای بسته و دیپلماسی آشکار

جدول شماره (۹): مولفه های مهم در تعاریف ارائه شده برای فرهنگ

جدول شماره (۱۰): طیف های مختلف رفتارهای مذاکراتی

جدول شماره (۱۱): سطوح و مولفه های موثر فرهنگ ايراني بر مذاکره

جدول شماره (۱۲): رویکردهای اصول قانون اساسی به سیاست خارجی و دیپلماسی عمومی

جدول شماره (۱۳): کليه محورهاي گفتماني و محورهاي اساسي گفتمان ديني براي کليه کتاب هاي مقطع راهنمايي

جدول شماره (۱۴): کليه محورهاي گفتماني و محورهاي اساسي گفتمان ديني براي کليه کتاب هاي مقطع دبيرستان

جدول شماره (۱۵): کليه محورهاي گفتماني و محورهاي اساسي گفتمان ديني براي کليه کتاب هاي مقطع پيش دانشگاهي

جدول شماره (۱۶): گفتمان جامع ملی و فراملی ایران

جدول شماره (۱۷): متن اصلی و گزاره های استخراج شده از دیدگاههای مختلف مطرح شده در گردهمایی

جدول شماره (۱۸):‌ رویکردهای اساسی در حوزه تعامل بر اساس تحلیل دیدگاهها

 

 

مقدمۀ مؤلف

«دیپلماسی»، مفهوم مهم جهان معاصر است که در کنار سایر مفاهیم دیگر مانند «گفتمان»، «جهانی شدن» و «فضای مجازی» تحولات مهمی را در فهم جهان، بازنمایی جهان و ساخت جدید جهان عهده دار می باشد. دیپلماسی، واژه ای است که جهان کنونی مدیون چگونگی بکارگیری آن برای تعامل انسانها با همدیگر در سطح جهانی است. این مفهوم محصول فهم و تحلیل جهان از طریق نظام های دولت- ملت، گسترش ارتباطات بین الملل و میان فرهنگی، و توسعه مطالعات فرهنگی است. در حقیقت، دیپلماسی، وجه نرم افزاری سیاست های دولتی و غیردولتی در عرصه عمومی ملل مختلف جهان است که در صدد هژمونیک کردن فرهنگ یک ملت بر یک یا سایر ملل دیگر است.

بهمین دلیل، دیپلماسی بر مبنای ابزارهایی که بکار می گیرد، تنوع لازم را پیدا کرده است. دیپلماسی گفتمانی، چتر وسیع این مفهوم است که سایر مفاهیم  وابسته به آن را، اعم از عمومی، فرهنگ و رسانه ای زیر پوشش خود قرار می دهد.

دیپلماسی فرهنگی، دیپلماسی رسانه ای، دیپلماسی دیجیتالی و سایبر، و بالاخره دیپلماسی عمومی تنها وجوهی از دیپلماسی گفتمانی است که هم اکنون در جهان معاصر بر مبنای ابزارها و شیوه های بکارگیری مطرح شده است.

در همین راستا و در جهان کنوني دو عامل مهم فرهنگ[۱] و ارتباطات[۲] ، بطور کلی، مقوله‌هاي گوناگون زندگي بشري را به گونه‌اي با همديگر پيوند داده است که نه تنها جداسازي آنها از يکديگر تقريباً غيرممکن شده، بلکه تعامل[۳]، تداخل[۴] و تداوم[۵] آنها با همديگر حالتي نهادينه پيدا کرده است. ميزان تعامل مزبور دربارة تعدد زمينه‌هاي فرهنگي، درجة پيچيدگي برنامه‌ريزي و پيوندهاي ساختاري ممکن است متفاوت باشد، اما در همه احوال اين تعامل به اعتقاد «اوناف» يکي از بنيانگزاران مکتب سازنده‌گرايي، با دو موضوع سازنده‌گرايانه بستگي دارد که «بر اساس پديده‌هاي خرد و کلان است. پديده‌هاي خرد قواعد هستند و پديده‌هاي کلان، عملکرد اين قواعد هستند» (Wind, 1997: 248)

به عبارت دیگر، دیپلماسی، رویکردی سازنده گرایانه است که از دو جنبه جائز توجه است: قواعد دیپلماسی و عملکرد دیپلماسی. این دو جنبه، در حقیقت، سازنده رفتارهای جهانی جدید است که در صدد برقراری نوعی از تعامل و تعادل در ساختارهای جهانی، از جمله نظام های دولت- ملت و بالاخره جوامع مختلف مرتبط با این نظام ها است.

از طرف ديگر در شرايط جديد جهاني فرهنگ‌ها، سياست‌ها، انديشه‌ها و مسائل گوناگون اقتصادي و اجتماعي «در مقايسه با همه گذشته تاريخ با سرعت بيشتري از يک نقطه جهان به نقاط ديگر جهان در حال حرکت و انتقال است. اين فرايند انتقال سريع مقوله‌هاي اقتصادي، فرهنگي و سياسي، فضا و ساختار جديدي به نام عصر جهاني شدن را مطرح نموده است» (عاملي، ۱۳۸۱: ۱۳).

اين وضعيت جديد جهاني، گرچه ساختار دولت- ملت[۶] را دچار دگرگوني جدي کرده است، اما در مقابل به تعدد و اثر‌گذاري روش‌هاي سياسي و فرهنگي نيز وسعت و شدت بخشيده است. در اين رابطه بيش از آنکه حجم و شدت اثر‌گذاري سيستم دولت- ملت دچار دگرگوني شود، ساختارهاي دروني و بيروني آن متحول شده است و اگر در زماني «دولت» تنها نقش اساسي در سياست و فرهنگ و اجتماع داشت، در عصر جهاني شدن عنصر «ملت» چه از نظر حضور توده‌اي و چه از نظر ساختارهاي تشکيلاتي نقش موازي با دولت يافته است.

بهره‌برداري بهينه از شرايط جديد جهاني در حوزه‌هاي سياست و فرهنگ مي‌تواند تعادل دروني و بيروني کشورها در همة زمينه‌ها را به دنبال داشته باشد.

در اين کتاب تلاش شده است که با بهره برداری از مفاهیم دیپلماسی و نظریه «سازنده‌گرايي»[۷] يا در حقيقت مکتب سازنده‌گرايي که عمدتاً در زمينه روابط بين‌الملل مطرح است، مسئله امکان و فراتر از آن ضرورت تعامل و همگرايي عناصر گوناگون سياسي، فرهنگي و اجتماعي، دولتي و مردمي، درون و بيرون مرزها، و با توجه به ساختار حاکم بر روابط بين‌الملل بيش از نظام بين‌المللي را که ريشه در سياست‌ها و دولت‌ها دارد مطرح گردد.

مفهوم «تعامل»، در این راستا، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در حقیقت، روح حاکم بر این کتاب، چگونگی تعامل سیاست، فرهنگ و ارتباطات در شکل های خرد و کلان است که از یک سو در مفهوم وسیع دیپلماسی نهفته است و از سوی دیگر در معنای شکل گرفته در نظریه سازنده گرایی قرار دارد.

یکی از مسائل مهمی که در این رابطه مورد توجه جدی قرار گرفته است، آوردن برخی از مصادیق رفتاری این تعامل در سطح های دولتی و مردمی است. با این رویکرد، می توان گفت کتاب، علاوه بر جنبه های نظری در تلاش بوده است که وجوه عملی و یا عملیاتی این حوزه از تعامل را مورد توجه قرار دهد تا به یک کتاب کاربردی تبدیل شود که ابعاد نظری را در کنار ابعاد عملی جای داده است.

بر همين اساس، مباحث اين کتاب در  پنج بخش و چهارده فصل تدوين شده است:

بخش اول با عنوان « تعامل همگرا؛ چارچوب نظری و مفهومی» شامل سه فصل است.

در فصل اول با عنوان « تعامل همگرا میان سیاست، فرهنگ و ارتباطات » مفهوم «تعامل» با عنوان: تعامل همگرا و واگرا،  مورد توجه قرار خواهد گرفت.

در فصل دوم با عنوان «نظریة سازنده گرایی: پایه ای برای تعامل » این نظریه با توجه به انواع مختلف آن مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت که پایه ای برای مباحث بعدی تعامل است.

در فصل سوم با عنوان « مفهوم و الگوهاي تعامل سياست و فرهنگ » وجوه مختلف تعامل میان این دو حوزه مهم مورد بحث قرار می گیرد. در همین زمینه تعامل میان دین و سیاسیت نیز مورد توجه قرار می گیرد.

 

بخش دوم با عنوان «دیپلماسی های گفتمانی، عمومی، رسانه ای و فرهنگی» شامل سه فصل است.

در فصل چهارم با عنوان « دیپلماسی گفتمانی: پیوند گفتمانی سیاست؛ فرهنگ و ارتباطات» است که تعامل سیاست، فرهنگ و ارتباطات را با بکارگیری زبان مناسب و گفتمان مطلوب مورد بحث و بررسی قرار می دهد.

در فصل پنجم با عنوان « دیپلماسی عمومی: پیوند قدرت سیاسی و قدرت مردمی» در مورد دیپلماسی عمومی به مثابه پایه ای برای دیپلماسی گفتمانی بحث می شود.

در فصل ششم با عنوان «دیپلماسی رسانه ای: پیوند قدرت سیاسی و قدرت رسانه ای» مباحث مربوط به این دیپلماسی که به شدت در جهت تعمیق تعامل میان سه حوزه سیاست،‌ فرهنگ و ارتباطات مؤثر است بحث می شود.

در فصل هفتم با عنوان «دیپلماسی فرهنگی: پیوند قدرت سیاسی و قدرت فرهنگی» دیپلماسی فرهنگی که با وجه عملیاتی آن یعنی ارتباطات مرتبط است، مورد بحث قرار می گیرد.

بخش سوم با عنوان «دیپلماسی گفتمانی در حوزه های بین المللی» شامل دو فصل است.

در فصل هشتم با عنوان « مذاکره بین المللی: تعامل سیاست با ارتباطات میان فرهنگی» مذاکره بین المللی به مثابه تعاملی میان سیاست و ارتباطات با توجه به فرهنگ های مختلف مورد بررسی قرار می گیرد.

در فصل نهم با عنوان « گفتمان فرهنگی، روابط بین الملل و ارتباطات بین الملل» گفتمان فرهنگی که پایه ای برای دیپلماسی گفتمانی است، در حوزه روابط بین الملل و ارتباطات بین الملل مورد بحث قرار می گیرد و مدلی برای آن پیشنهاد می گردد.

بخش چهارم با عنوان «دیپلماسی گفتمانی در حوزه آموزش و دین» شامل دو فصل است.

در فصل دهم با عنوان « دیپلماسی گفتمانی در بازنمایی ملت ها، جوامع و کشورهای جهان در کتاب های درسی ایران» شامل مطالعات عمیق موردی با بررسی کتاب های درسی ایران در این زمینه می باشد.

در فصل یازدهم با عنوان « دیپلماسی گفتمانی در گفتمان ديني کتاب هاي درسي ایران» همچنین از منظری دیگر تعامل مورد نظر در بازنمایی گفتمان دینی در کتاب های درسی ایران بررسی شده است.

بخش پنجم با عنوان «دیپلماسی گفتمانی و مدلهای تعامل سیاست، فرهنگ و ارتباطات در ج. ا. ا.» شامل سه فصل است.

در فصل دوازدهم با عنوان « دیپلماسی گفتمانی خاورمیانه ای ج. ا. ا.» گفتمان خاورمیانه ای جمهوری اسلامی ایران با کشورهای منطقه با تاکید بر تعامل فرهنگ و سیاست خارجی را مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

در فصل سیزدهم با عنوان «مدلهای تعامل همگرا در روابط سیاسی فرهنگی و ارتباطی ج. ا. ا.» مدلهای ممکن و پیشنهادی تعامل همگرا در روابط سیاسی،‌ فرهنگی و ارتباطی ج. ا. ا. مورد بررسی قرار گرفته است.

در فصل چهاردهم با عنوان «موانع تعامل سیاست، فرهنگ و ارتباطات در جمهوری اسلامی ایران » که فصل پایانی کتاب است،‌ تلاش شده است که برخی از موانع اساسی تعامل سیاست،‌ فرهنگ و ارتباطات در ج. ا. ا. با بررسی اجمالی پرونده هسته ای مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

 

در اینجا بر خود لازم می دانم که از دانشجویان فرهیخته خودم آقایان محمدصادق اسمعیلی و حسین سرفراز در تدوین فصل هشتم و جاسم نعمت نیا در تدوین فصل نهم که با من همکاری داشتند، تشکر کنم.

بديهي است که اين اثر مي‌تواند تنها آغازي بر بحث جديد «دیپلماسی گفتمانی» و تعامل همگرا میان سیاست، فرهنگ و ارتباطات  در حوزه های ملی و بین المللی باشد که اميدوارم در آينده شاهد بررسي‌ها و تحقيقات فراوان‌تري در اين زمینه باشيم.

 

دکتر حسن بشير

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع)

 

 

 

[۱] . Culture

  1. Communications
  2. Interactivity.
  3. Integrity.
  4. Continuity.
  5. Nation-State
  6. Constructivism

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دیپلماسی گفتمانی: تعامل سیاست، فرهنگ و ارتباطات”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *