کاربرد تحلیل گفتمان در فهم منابع دینی

قیمت

معرفی اجمالی محصول کاربرد تحلیل گفتمان در فهم منابع دینی

مجموعه فرهنگ هدایت (کتاب اول) کاربرد تحلیل گفتمان در فهم منابع دینی دکتر حسن بشیر   کاربرد تحلیل گفتمان در فهم منابع دینی تألیف: دکتر حسن بشیر ویراستار و بازخوان نهایی: ابراهیم حقیقی    صفحه‌آرایی: مرتضی ندیری چاپ اول: ۱۳۹۵ این کتاب در ۱۰۰۰ نسخه در چاپخانة دفتر نشرفرهنگ اسلامی لیتوگرافی، چاپ و صحافی شد. همة حق چاپ محفوظ است. شابک:    فروشگاه‌ها و مراکز پخش: فروشگاه فردوسی: میدان امام خمینی، خیابان فردوسی، بن‌بست کوچه هنر. تلفن: ۳۳۱۱۲۱۰۰-۳۳۱۱۴۲۸۸ فروشگاه شمارة یک: میدان انقلاب، بازارچه کتاب. تلفن: ۶۶۴۶۹۶۸۵ فروشگاه شمارة دو: میدان انقلاب خیابان ۱۶ آذر. تلفن: ۶۶۴۱۸۹۳۵ فروشگاه شمارة سه: تجریش. تلفن: ۲۲۷۱۳۳۵۱ فروشگاه شمارة چهار: میدان پانزده خرداد، جنب مسجد ارک. تلفن: ۳۳۹۲۰۳۰۷-۳۳۹۲۷۴۱۲ فروشگاه شمارة پنج: پاسداران، خیابان شهید ناطق […]

مجموعه فرهنگ هدایت

(کتاب اول)

کاربرد تحلیل گفتمان در فهم منابع دینی

دکتر حسن بشیر

 

کاربرد تحلیل گفتمان در فهم منابع دینی

تألیف: دکتر حسن بشیر

ویراستار و بازخوان نهایی: ابراهیم حقیقی    صفحه‌آرایی: مرتضی ندیری

چاپ اول: ۱۳۹۵

این کتاب در ۱۰۰۰ نسخه در چاپخانة دفتر نشرفرهنگ اسلامی لیتوگرافی، چاپ و صحافی شد.

همة حق چاپ محفوظ است.

شابک:   

فروشگاه‌ها و مراکز پخش:

فروشگاه فردوسی: میدان امام خمینی، خیابان فردوسی، بن‌بست کوچه هنر. تلفن: ۳۳۱۱۲۱۰۰-۳۳۱۱۴۲۸۸

فروشگاه شمارة یک: میدان انقلاب، بازارچه کتاب. تلفن: ۶۶۴۶۹۶۸۵

فروشگاه شمارة دو: میدان انقلاب خیابان ۱۶ آذر. تلفن: ۶۶۴۱۸۹۳۵

فروشگاه شمارة سه: تجریش. تلفن: ۲۲۷۱۳۳۵۱

فروشگاه شمارة چهار: میدان پانزده خرداد، جنب مسجد ارک. تلفن: ۳۳۹۲۰۳۰۷-۳۳۹۲۷۴۱۲

فروشگاه شمارة پنج: پاسداران، خیابان شهید ناطق نوری، گنجینه کتاب. تلفن: ۲۲۸۵۵۱۲۹

فروشگاه قم: خیابان صفائیه کوچه ممتاز کوچه شماره ۱۱٫ تلفن: ۷۸۳۶۵۱۶-۷۷۳۸۱۵۰

فروشگاه مشهد: چهارراه شهدا، پشت باغ نادری، کوچه شهید خوراکیان، مجتمع گنجینه کتاب. تلفن: ۲-۲۲۱۴۸۳۱

 

 

 

فهرست

   
مقدمة مؤلف………………….. ۱۱

فصل اول: معناشناسی و رویکرد تفسیری ۱۹

مقدمه………………………. ۱۹

معنای هرمنوتیک………………. ۲۱

رابطة هرمنوتیک و گفتمان……… ۲۵

زبان و فلسفة زبان…………… ۲۷

۱. مطالعات گرامری و دستوری زبان.. ۲۸

۲. مطالعات معناشناسی………… ۲۸

۳. مطالعات پراگماتیک………… ۲۹

چیستی زبان………………….. ۳۰

مفاهیم اساسی در تعاریف زبان….. ۳۶

نقش زبان در تحلیل گفتمان…….. ۳۸

معنای متن…………………… ۴۶

ایدئولوژی و گفتمان………….. ۵۶

نقش زمینه در ساخت گفتمان…….. ۶۳

جمع‌بندی…………………….. ۶۸

فصل دوم: ره‌آوردهای تحلیل محتوا در فهم متون دینی؛

رویکرد تحلیل محتوای کمّی……….. ۶۹

مقدمه………………………. ۶۹

تحلیل محتوا؛ آغازی برای تحلیل متن………………………… ۷۲

معرفی روش تحلیل محتوا……….. ۷۴

تاریخچة استفاده از روش تحلیل محتوا………………………. ۷۶

تعریف تحلیل محتوا…………… ۸۱

ویژگی‌های تحلیل محتوای کمی……. ۸۴

کاربرد تحلیل محتوا………….. ۸۵

انواع طبقه‌بندی روش‌ تحلیل محتوا.. ۸۷

الف) طبقه بندی بر مبنای روش‌های کمّی ـ کیفی…………………….. ۸۷

ب) طبقه‌بندی بر مبنای نظریة یانسن. ۸۹

ج) طبقه‌بندی بر مبنای نظریة چوبینه ۹۰

چگونگی استفاده از روش تحلیل محتوا در متون دینی………………… ۹۰

کارکردهای کمّی تحلیل محتوا در فهم احادیث……………………… ۹۳

۱. قابلیت تفکیک و دسته‌بندی روایات ۹۴

۲. سنجش فراوانی واژگان کلیدی….. ۹۸

۳. سنجش فراوانی موضوعات اصلی و فرعی……………………… ۱۰۴

۴. سنجش فراوانی قالب‌های بیانی… ۱۱۲

۵. آگاهی از شرایط فرهنگی ـ اجتماعی جامعه…………………….. ۱۱۶

۶. آگاهی از ساختار حاکم بر مجموعه روایات……………………. ۱۱۹

جمع‌بندی……………………. ۱۲۰

فصل سوم: تحلیل محتوای کیفی؛ آغازی بر تحلیل کیفی متن……………….. ۱۲۳

مقدمه……………………… ۱۲۳

تفاوت‌های تحلیل محتوای کمی وکیفی ۱۲۴

تعریف مفاهیم اساسی در تحلیل محتوای کیفی………………………. ۱۲۷

رهیافت‌ها و رویکردهای تحلیل محتوای کیفی………………………. ۱۳۱

مراحل اجرای تحلیل محتوای کیفی.. ۱۳۶

۱. فرمول‌بندی کردن سؤال تحقیق…. ۱۴۱

۲. انتخاب واحد تحلیل……….. ۱۴۲

۳. جامعة آماری و انتخاب نمونه… ۱۴۳

قابلیت اطمینان و اعتبار نتایج در تحلیل محتوای کیفی…………… ۱۴۳

جمع‌بندی……………………. ۱۴۸

فصل چهارم: گفتمان و تحلیل گفتمان در علوم اجتماعی…………………. ۱۴۹

مقدمه……………………… ۱۴۹

چیستی گفتمان……………….. ۱۵۲

معنای اصطلاحی گفتمان………… ۱۵۴

تحلیل گفتمان……………….. ۱۶۰

معناشناسی تحلیل گفتمان……… ۱۶۵

تعیین محورهای اساسی تعاریف تحلیل گفتمان…………………….. ۱۷۲

روش‌های تحلیل گفتمان………… ۱۷۳

روش نورمن فرکلاف…………….. ۱۷۴

الف) توصیف………………… ۱۷۶

ب) تفسیر………………….. ۱۷۷

ج) تبیین………………….. ۱۷۹

روش عملیاتی تحلیل گفتمان (پدام) ۱۸۰

مراحل تحلیل در روشِ «پدام»…… ۱۸۲

مرحلة اول: «توصیف»…………. ۱۸۴

مرحلة دوم: «تفسیر»…………. ۱۸۹

مرحلة سوم: «تبیین»…………. ۱۹۰

تبیین ستون‌های تحلیلی در روش پدام ۱۹۷

فرایند ده مرحله‌ای برای اجرای روش پدام………………………. ۲۰۳

جمع‌بندی……………………. ۲۰۶

فصل پنجم: دیپلماسی گفتمانی انتخابات و رسانه‌های جهان؛

نمونه‌ای از تحلیل گفتمان به روش پدام………………………… ۲۰۷

مقدمه……………………… ۲۰۷

مراحل تحلیل گفتمان………….. ۲۰۸

رسانه‌های مورد تحلیل………… ۲۰۹

اجرای تحلیل………………… ۲۰۹

دیپلماسی گفتمانی رسانه‌های غربی در مورد انتخابات………………. ۲۲۰

اکونومیست…………………. ۲۲۱

المانیتور…………………. ۲۲۱

روزنامه وال استریت ژورنال……… ۲۲۱

روزنامه فایننشیال تایمز………. ۲۲۲

جمع‌بندی……………………. ۲۲۳

نتیجه‌گیری………………….. ۲۲۴

فصل ششم: مقدمه‌ای بر تحلیل گفتمان قرآن کریم؛ گفتمان قرآنی………. ۲۲۷

مقدمه……………………… ۲۲۷

نگاهی به نظریة کنش ارتباطی….. ۲۳۲

جهانِ زیست و نظام در دیدگاه هابرماس……………………. ۲۳۷

کنش ارتباطی در قرآن کریم……. ۲۴۰

انواع گفت‌وگوهای قرآنی………. ۲۴۴

الگوی پنج مرحله‌ای لاسول……… ۲۴۷

رابطة فرهنگ و ارتباطات……… ۲۴۹

ارتباطات و فرهنگ اسلامی……… ۲۵۳

فراگفتمان‌های قرآن…………… ۲۵۹

اول: فراگفتمان خلقت انسان (تکوینی)………………….. ۲۶۱

دوم:‌ فراگفتمان نزول وحی (وحیانی) ۲۶۴

سوم: فراگفتمان ولایت و امامت (ولایی)……………………. ۲۶۵

چهارم:‌ فراگفتمان مودت و پیروی (خانوادگی/ اهل‌بیت)…………. ۲۶۶

پنجم: فراگفتمان قیامت (آخرت)…. ۲۶۸

تنوع گفتمان قرآنی…………… ۲۶۹

زبان‌های گفتمان قرآنی……….. ۲۷۰

اهداف تحلیل گفتمان قرآنی……. ۲۷۱

جهت‌گیری‌های گفتمان‌های قرآنی: تقسیم‌بندی کلی…………………… ۲۷۲

کلیدهای گفتمان قرآنی……….. ۲۷۶

معانی مختلف گفتمان در قرآن کریم ۲۷۷

زمینه‌های گفتمان قرآن کریم…… ۲۸۲

نمونه‌هایی از گفتمان قرآنی…… ۲۸۵

جمع‌بندی……………………. ۲۹۱

فصل هفتم: گفتمان و تحلیل گفتمان در متون روایی دینی………………. ۲۹۳

مقدمه……………………… ۲۹۳

مناسب‌سازی روش «پدام» برای تحلیل متون دینی………………….. ۲۹۵

بازسازی روش پدام برای تحلیل متون دینی………………………. ۳۰۰

روش اجرایی پدام برای تحلیل متون دینی………………………. ۳۰۱

تبیین ستون‌های تحلیلی روش پدام برای متون دینی………………….. ۳۰۲

روایی تحلیل گفتمان برای متون دینی………………………. ۳۱۰

جمع‌بندی……………………. ۳۱۳

منابع……………………….. ۳۱۵

اعلام………………………… ۳۲۷

 

 

مقدمه مؤلف

گفتمان یکی از واژه‌هایی است که در سه دهة اخیر به مفهومی اساسی در سطح جهانی تبدیل شده است. یکی از دلایل این اهمیت، گسترش ارتباطات بین‌المللی و انتقال سریع اندیشه‌ها، گرایش‌ها و موضع‌گیری‌هاست. در حقیقت، گفتمان، حرکتی فکری است که با توجه به زمینة خلق آن، به قدرتی فکری تبدیل می‌شود که دیگر جریان‌های فکری را به حاشیه می‌راند.

یکی از آخرین مباحثی که در حوزة گفتمان مطرح شده است، دیدگاه جی (۱۹۹۹) است که در این زمینه تأکید می‌کند که تحلیل گفتمان، تحلیل فکر است (Gee, 1999). بنابراین همانگونه که گفته شد، گفتمان یک فکر است که در رابطه با سایر افکار دیگر، از خصلت مرکزیت و هژمونی برخوردار می‌شود و مفاهیم اساسی آن بر سایر مفاهیم دیگر غلبه پیدا می‌کنند. در اینجا است که دال‌های مرکزی یک گفتمان اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کنند. چگونگی تبدیل شدن فکر به یک گفتمان را می‌توان «گفتمان‌سازی» نامید. در این زمینه می‌توان به این مسئله اشاره کرد که در جامعه چگونه کشف عناصر مرتبط با یکدیگر انجام شده و سپس این عناصر به دال‌های شناور تبدیل شده است و به‌تدریج و با تأکید بر زمینه‌های موجود، دال‌های مزبور، همه یا بخشی از آنها را به دال‌های مرکزی و اساسی تبدیل و یک گفتمان را خلق می‌کنند.

تحلیل این گفتمان‌ها برای کشف دال‌ها و عناصر و زمینه‌های خلق آنها از این نظر اهمیت ویژه‌ای دارند که فرایند تفکر و خلق اندیشه‌ها در جامعه را تبیین می‌کنند.

در این فرایند تبیینی، هم فکر غالب روشن، و هم افکار دیگر، به حاشیه رانده‌شده، و هم عناصر گفتمانی مشخص و نیز دال‌های شناور و چگونگی تبدیل هر یک از آنها به دال‌های اساسی شناخته می‌شوند. بنابراین، تحلیل گفتمان، به عبارت دیگر، تبارشناسی تفکر در جامعه، فرهنگ‌شناسی اندیشه و جامعه‌شناسی موقعیت‌ها و شرایط حاکم بر جامعه است. از این رو در شناخت اجتماعی حائز اهمیت می‌باشد.

به‌رغم این‌که گفتمان در همة حوزه‌های دینی و غیردینی مطرح بوده و وجود دارد و نمی‌توان منکر آن شد، اما نمی‌توان معنای آن را در دو رویکرد دینی و غیر دینی، به ویژه در علوم اجتماعی یکسان دانست. یکی از دلایل آن، فهم متفات این دو رویکرد از معنای گفتمان و حقیقت گفتمان است.

با توجه به این تفاوت معنایی، که متعاقباً به آن پرداخته خواهد شد، روش‌های تحلیل گفتمان در حوزه‌های دینی، با تردید و گاهی مقاومت و در مواردی با ممانعت و جلوگیری جدی همراه بوده است.

صرف‌نظر از این‌که آیا واقعا تحلیل گفتمان با روش‌های موجود معنای متن دینی را به انحراف می‌کشاند یا خیر، و به برداشت‌های تأویلی شخصی منجر خواهد شد یا خیر، اصل نگاه به تحلیل گفتمان و بررسی آن از منظر دینی، علاوه بر این‌که مورد استفادة علوم اجتماعی است، امری در حد خود مطلوب و به دلیل اهمیت آن، ضروری و لازم می‌باشد.

به‌هر حال، در عصری که موضوع گفتمان و تحلیل گفتمان به یک امر غالب و فراگیر تبدیل شده است، باید موضع‌گیری دینی و بر اساس آن چگونگی بهره‌برداری آن به شکل مطلوب مشخص شود.

هدف از تدوین این کتاب را می‌توان دسترسی به یک جمع‌بندی مناسب در رابطه با گفتمان و تحلیل گفتمان از منظر دینی دانست. به‌همین دلیل، ضمن بررسی ابعاد مختلف آن، تلاش شده است که موارد زیر مورد توجه قرار گیرند:

ـ امکان معناسازی مشترک میان رویکرد دینی و غیردینی برای گفتمان و تحلیل گفتمان بررسی شود.

ـ امکان‌سازی تولید روشی برای تحلیل گفتمان منابع و متون دینی با دور شدن از اشکالات فلسفی و معنایی موجود در روش‌های معمول تحلیل گفتمان که مختص متون غیردینی می‌باشند.

ـ ارائة الگوی خاص تحلیل گفتمان برای منابع و متون دینی و مرتفع‌سازی اشکالات مطرح‌شده دربارة روش‌های موجود.

ـ طرح پژوهش‌های مختلف دربارة پیاده‌سازی روش پیشنهادی تحلیل گفتمان متون دینی، و نیز عینی‌سازی آن، برای دست‌اندرکاران و متخصصان علوم دینی که به‌تدریج در جلدهای بعدی ارائه خواهند شد.

در این رابطه کتاب، علاوه بر مقدمه، شامل ۷ فصل است:

فصل اول: معناشناسی و رویکرد تفسیری

فصل دوم: ره آوردهای تحلیل محتوا در فهم متون دینی؛ رویکرد تحلیل محتوای کمی.

فصل سوم: تحلیل محتوای کیفی؛ آغازی بر تحلیل کیفی متن.

فصل چهارم: گفتمان و تحلیل گفتمان در علوم اجتماعی.

فصل پنجم: دیپلماسی گفتمانی انتخابات و رسانه‌های جهان: نمونه‌ای از تحلیل گفتمان به روشِ پدام.

فصل ششم: مقدمه‌ای بر تحلیل گفتمان قرآن کریم؛ گفتمان قرآنی.

فصل هفتم: گفتمان و تحلیل گفتمان در متون روایی دینی.

همچنین در این کتاب تلاش شده است که ضمن تبیین گفتمان و روش تحلیل گفتمان در حوزه‌های علوم اجتماعی و علوم دینی، روش پیشنهادی نگارنده در این زمینه نیز نه تنها ارائه، بلکه دربارة گفتمان قرآن کریم و روایات معصومین: در کتاب‌های جداگانه پیاده‌سازی شود.

ادعای نگارنده این است که این روش نه تنها از بُعد نظری، بلکه از نظر عملی نیز روایی و کارآیی خود را ثابت کرده است. به‌همین دلیل پیشنهاد می‌شود که در این رابطه از این روش استفاده شود.

بدیهی است که این ادعا به این معنا نیست که در تکمیل و غنی‌سازی این روش نباید قدم برداشت که این مهم بدون همکاری و همفکری استادان و پژوهشگران امکان‌پذیر نیست. امیدوارم که این درخواست همکاری و همفکری مورد توجه همة علاقمندان به این گونه مطالعات، مورد اجابت قرار گرفته و نگارنده را در این زمینه یاری کنند.

همچنین، امیدوارم با طرح این مباحث، آنچه که متعاقبا در مورد روش پیشنهادی اینجانب که آن را «روش عملیاتی تحلیل گفتمان» (پدام) نامیده‌ام،‌ بهتر و دقیق‌تر فهمیده شود.

در این مقدمه لازم است که قبل از هر چیز از کلیة استادان، دانشجویان و پژوهشگرانی که با پذیرش این روش و انجام تحقیقات خود در قالب مقالات علمی ـ پژوهشی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد و رسالة دکتری، به من و در حقیقت به خلق علم بومی در سطح کشور کمک کرده‌اند، کمال سپاسگزاری را داشته باشم. اکنون بدون انجام این تحقیقات و اثبات روایی و کارآیی این روش، نمی‌توانستم این گونه با اعتماد و قدرت در مورد این روش،‌ آن هم با بازسازی آن برای منابع و متون دینی، سخنی داشته باشم.

در مورد بازسازی این روش در حوزة متون دینی نیز مدیون مساعدت‌ها و مشورت‌های عالمانة استاد فرزانه جناب آقای دکتر احمد پاکتچی هستم. دوستی فراتر از دوستان دیگر و دوستی‌های دیگران. در یک اقدام علمی، رسالة دکتری آقای محمد جانی‌پور، دانشجوی دکتری الهیات دانشگاه امام صادق٧ را که در مورد قرائت‌های قرآن کریم بود، با پیشنهاد مشاور بودن اینجانب، این روش را در مورد رساله توصیه کردند و در دفاعیة این رساله که با حضور استادان برجستة الهیات از دانشگاه تهران و نیز دانشگاه امام صادق٧ به‌عنوان داور، روایی و اعتبار این روش را در حوزة متون دینی به اثبات رساندند. این اقدام، قطعا در تاریخ علم این کشور به‌مثابه یک حرکت بزرگ علمی ثبت خواهد شد که وامدار استاد فرهیخته جناب آقای دکتر پاکتچی است. علاوه بر آن فصل دوم نیز با همکاری جناب آقای دکتر محمد جانی‌پور تدوین شده است.

از جناب آقای دکتر علی‌اکبر اشعری که افتخار همکاری با ایشان را از سال‌های دور در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داشتم و اکنون نیز در جلسات فرهنگی و همکاری‌های علمی از علم و فرهنگ و اخلاق برجستة ایشان بهره‌ها می‌برم، نیز به دلیل همفکری و تشویق و ترغیب اینجانب برای آغاز طرح عظیم تحلیل گفتمان روایات چهارده معصوم: که یکی از آرزوهای دیرین اینجانب بوده است، تشکر کنم. این کتاب نیز به برکت پیشنهاد ایشان متولد شد تا به‌عنوان مقدمه‌ای علمی و تحلیلی برای آنچه که بعداً در کتاب‌های مزبور انجام می‌گیرد،‌ در اختیار خوانندگان قرار گیرد.

همچنین بر خود لازم می‌بینم که از استاد فرهیخته و دوست بسیار عزیزم جناب آقای دکتر حسام‌الدین آشنا که عنوان «فرهنگ هدایت» را برای این مجموعه پیشنهاد کردند، و الحق پیشنهاد به‌جا و شایسته‌ای بود، سپاسگزاری ویژه داشته باشم.

از جناب آقای مهندس محسن چینی‌فروشان،‌ مدیر عامل محترم دفتر نشر فرهنگ اسلامی که با حمایت‌ها و همکاری‌های بی‌دریغ ایشان نه تنها به اینجانب، بلکه به همة آنان که دغدغة فرهنگ اسلامی دارند و به گسترش ادبیات آن عشق می‌ورزند، ثابت کرده است که هنوز هم می‌توان در عرصه‌های علم و فرهنگ یک جهادگر مسلمان بود، تشکر و قدردانی کنم.

از جناب آقای مهدی باقری، قائم مقام محترم دفتر نشر فرهنگ اسلامی و سایر همکاران دفتر نشر که خالصانه و هنرمندانه به خلق این طرح و تکمیل آن کمک و مساعدت کرده‌اند،‌ تشکر و سپاسگزاری می‌کنم.

قطعا برکات این کار متعلق به همة آنان است. اما بیش از همه در اینجا مایلم از استاد و مراد خودم و بسیاری از دوستان و فرهیختگان نام ببرم که حق بزرگی بر همه ما دارد؛ یعنی فقید ساحت علم و سیاست و اخلاق، حضرت آیت‌الله محمدرضا مهدوی کنی (قدس سره الشریف). این اثر بزرگ را که امیدوارم در چندین مجلد قدم به عرصة علم بگذارد، محصول نفحات و برکات انفاس قدسیة ایشان می‌دانم. جامعة علمی و فرهنگ و دینی ما هنوز نتوانسته است، زندگی پر برکت علمی، سیاسی، اجتماعی،‌‌ فرهنگی، مدیریتی، اخلاقی و دینی ایشان را به‌خوبی مورد تفسیر و تحلیل قرار دهد و چهرة نورانی ایشان را به جامعة اسلامی نشان دهد. امیدوارم که دانشجویان و در حقیقت فرزندان راستین آن عالم وارسته و فقیه عالیقدر بتوانند در این زمینه همت کنند و دِین خود را به آن استاد بزرگ و پدر دلسوز ادا کنند.

این کتاب می‌تواند به‌مثابه مقدمه‌ای بر روش تحلیل گفتمان منابع و متون دینی تلقی گردد. بدیهی است با گذشت زمان می‌توان این روش را جرح و تعدیل و در حقیقت تکمیل و غنی‌سازی کرد.

آنچه که از تمامی اندیشمندان،‌ استادان، دانشجویان، پژوهشگران و نیز علاقمندان به این حوزة مهم از علم، انتظار می‌رود، همکاری با نگارنده در بهینه‌سازی این روش و گسترش آن در جامعه علمی است. با نقد و اظهار نظر علمی و محققانة آنان می‌توان امیدوار بود که گامی در تحقق علوم و روش‌های بومی در کشور برداشته ‌شود.

 

و من‌ا… التوفیق

دکتر حسن بشیر

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق٧

 

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “کاربرد تحلیل گفتمان در فهم منابع دینی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *